Balkenbrij: een traditioneel Nederlands gerecht dat vaak wordt geassocieerd met de herfst en winter. Het is een oud gerecht dat vooral in de provincies Limburg, Gelderland en Brabant heel populair is. Vroeger werd balkenbrij vooral gemaakt om de restjes slachtvlees niet te verspillen en omdat het een voedzame maaltijd is voor de koude maanden. Vandaag de dag is balkenbrij nog steeds populair, omdat het een lekkere maaltijd is. Maar wat is het nu precies en hoe maak je het? In dit artikel leggen we je alles uit over dit gerecht: van wat balkenbrij is tot balkenbrij bakken.

Wat is balkenbrij?

Balkenbrij is een Nederlands gerecht dat gemaakt wordt van varkensvlees en grutten. Grutten is een ander woord voor gepeld graan. Het wordt op smaak gebracht met specerijen, zoals rommelkruid, wat een traditionele kruidenmix is. Het vlees wordt samen met de kruiden gekookt, waarna het door middel van meel gebonden wordt. Daarna moet het afkoelen, tot het een stevige massa is. Vervolgens wordt de massa in plakken gesneden en gebakken, veelal in boter. Balkenbrij smaakt kruidig en hartig. De textuur lijkt een beetje op bloedworst. Vroeger werd balkenbrij vaak gegeten met stroop of appelmoes voor een zoetig contrast.

Hoe maak je balkenbrij?

Tegenwoordig kun je balkenbrij kant-en-klaar kopen bij slagers, maar het is natuurlijk veel leuker om het zelf te maken. Het recept is relatief simpel. Je begint met het koken van varkensresten. Hier wordt voornamelijk varkenskop of buikspek voor gebruikt, wat je kookt in kruiden en water. Vervolgens kook je het vlees langzaam, tot het mals is. Het kookvocht gebruik je om een pap van te maken door er boekweitmeel aan toe te voegen. Hierdoor wordt het een dik en stevig mengsel. Daarna kun je de gekookte stukken vlees er doorheen mengen. Zodra het mengsel stevig genoeg is, giet je het in een bakvorm, waarna het moet afkoelen en opstijven. Vervolgens kun je het in plakken snijden en opbakken.

Zo bak je balkenbrij

Het goed bakken van balkenbrij is nodig om een lekkere smaak en textuur toe te voegen. Je doet dit door de balkenbrij in plakken van ongeveer een centimeter dik te snijden. Vervolgens verhit je een koekenpan en voeg je boter toe. Leg de plakken in de pan en bak ze aan beide kanten totdat ze een krokante korst hebben. Dit duurt meestal zo’n vier tot vijf minuten per kant. Zorg ervoor dat de buitenkant knapperig is, maar de binnenkant zacht blijft. Officieel wordt balkenbrij met zoetigheid geserveerd, zoals appelstroop of appelmoes.

Variaties en tips

Je hoeft natuurlijk niet exact dit gerecht te volgen. Zo kun je ook lever toevoegen aan de balkenbrij, waardoor het meer smaak krijgt. Ook zou je kunnen experimenteren met de specerijen. Normaal wordt de kruidenmix rommelkruid gebruikt, maar je zou ook nootmuskaat, kruidnagel of kaneel toe kunnen voegen. Uiteraard is het ook een optie om kant-en-klare balkenbrij te kopen en hier je eigen kruidenmix aan toe te voegen, vlak voordat je het in de pan doet. Zo kun je verschillende variaties maken, door verschillende kruiden te gebruiken.